คุณภาพการฟังของคนคนหนึ่ง บ่งบอกถึงระดับของจิตสํานึกของคนคนนั้น เพราะการฟังมีผลต่อการตระหนักรู้ว่าจะลงลึกไปได้แค่ไหน อีก นัยหนึ่ง ระดับของการตระหนักรู้นั้นเป็นผลมาจากท่าทีของการให้ความใส่ใจ การสนทนากับผู้อื่น และการจัดการจัดระบบระเบียบในวงกว้างของเรา อาจกล่าวได้ว่า ที่เราเห็นและเข้าใจโลกรอบตัวเราอย่างไร ก็ขึ้นกับระดับ ของการใส่ใจ หรือคุณภาพการฟังของตัวเรานั่นเอง

ตามแนวคิดของสุนทรียสนทนา (Dialogue) ของเดวิด โบห์ม และ ทฤษฎีตัวยู (Theory U) ของออตโต ชาร์เมอร์ การฟังของคนเราเป็นไปได้ 4 ระดับ ซึ่งก็คือความลึกซึ้งของการตระหนักรู้ของคนคนนั้น 4 ระดับการ ฟังนั้น ได้แก่

(1) การฟังแบบดาวน์โหลด เน้นรับรู้ตามประสบการณ์และ ความคุ้นเคยเพิ่ม

(2) การฟังแบบข้อเท็จจริง เน้นรับรู้ตามข้อมูลข้อเท็จจริง เชิงประจักษ์

(3) การฟังแบบเข้าอกเข้าใจ เน้นรับรู้ตามมุมมองความรู้สึก ของกันและกัน และ

(4) การฟังแบบสรรค์สร้าง เน้นรับรู้แบบดํารงอยู่ ร่วมกันในปัจจุบันขณะ

จะเห็นได้ว่า ระดับการตระหนักรู้หรือวิธีการให้ ความใส่ใจของตัวเราจะเป็นตัวบอกว่า ความเป็นจริงของโลกรอบตัวที่เราเห็นเป็นอย่างไร หากระดับการตระหนักรู้ของเรามีจํากัด การเข้าถึงความ เป็นจริงของโลกของเราก็จะคับแคบ แต่หากระดับการตระหนักรู้ของเราแผ่ กว้างและลึกซึ้งขึ้น การเข้าถึงความเป็นจริงของเราก็จะกว้างขึ้นตามไปด้วย ทั้งนี้ ศักยภาพดังกล่าวสามารถฝึกฝนและพัฒนาได้ ผ่านการเปิดความคิด เปิดใจ และเปิดตัวตน / เจตจํานงของเราเอง

• ตั้งเจตนาว่า ในวันนี้ทั้งวัน (ทั้งตอนที่อยู่ที่บ้านกับครอบครัว ตอนที่อยู่ที่ทํางานกับเพื่อนร่วมงาน และตอนที่ทํากิจกรรม ต่าง ๆ กับเพื่อนหรือผู้คน ณ สถานที่ใด ๆ) เราจะพยายามรับฟัง สิ่งที่ผู้คนเหล่านั้นพูดกับเราอย่างเต็มที่และจริงแท้ที่สุด โดยให้เป็นการฟังแบบเข้าอกเข้าใจและแบบสรรค์สร้างเป็นหลัก เราจะเปิดใจ ต้อนรับคนคนนั้นให้เข้ามาอยู่ในใจเรา ให้ความสนใจ ให้ความรักความปรารถนาดีแก่เขา เคารพในความคิด ความรู้สึก และสิ่งที่เขาตั้งใจจะบอกเรา และให้เวลาอย่าง เพียงพอที่จะอยู่ร่วมกับเขาอย่างจริงใจ โดยอนุญาตให้ทุกสิ่ง ทุกอย่างที่จะปรากฏขึ้นในการสนทนานั้นได้เกิดขึ้นโดยไม่สกัดกั้น

• เมื่ออยู่ต่อหน้ากับคนที่เรากําลังสนทนาด้วย ขอให้ตั้งใจรับฟัง แต่ละถ้อยคําหรือประโยคที่เขากําลังบอกเราจนจบโดยที่เราไม่ แทรก ไม่ถาม ไม่พูดขัด ไม่ทํากิจกรรมอย่างอื่น และถ้าเป็นไป ได้เราจะไม่แนะนําหรือให้การชี้แนะใด ๆ แก่เขาหากเขามิได้ ขอให้เปิดพื้นที่ว่างที่พร้อมจะรับฟังทุกสิ่งทุกอย่างที่เขา อยากจะบอกเรา อยากจะสื่อสารให้เรารู้ ด้วยความผ่อนคลาย สบาย ๆ มุ่งความใส่ใจของเราไปที่ความรู้สึก ความหมาย ระหว่างบรรทัด ภาษากาย อารมณ์ รวมถึงอวัจนะภาษาต่าง ๆ ของเขา นอกเหนือจากเนื้อหา พร้อมทั้งดํารงอยู่อย่างเป็น ปัจจุบันขณะกับเขา ต้อนรับทุกคําพูดและเหตุการณ์ที่กําลัง เกิดขึ้นตรงหน้า และร่วมเป็นส่วนหนึ่งของบทสนทนานั้นโดยให้สิ่งที่กําลังเกิดอยู่ตรงหน้าเป็นตัวนําพา ขณะเดียวกัน ก็ปล่อยวางหรือห้อยแขวนความคิดความเชื่อเดิมของเราปล่อยวางหลักการและเหตุผล รวมถึงข้อมูลที่เรามีอยู่ และก้าว ข้ามเสียงตัดสิน เสียงแห่งความชอบไม่ชอบ หรือเสียงแห่ง ความกลัวในใจของเราเอง ให้เวลาของการสนทนานั้นอย่าง เต็มที่ตราบเท่าที่ทั้งคู่รู้สึกเพียงพอกับมัน

• เมื่อมีเวลาว่างระหว่างวันหรือเมื่อสิ้นสุดภารกิจของวันนั้นใน ตอนเย็น ขอให้แบ่งเวลาสัก 5-10 นาที เพื่อทบทวนประสบการณ์ การฟังที่เราได้รับในวันนั้น จดบันทึกเกี่ยวกับประสบการณ์นั้น ทดลองฝึกปฏิบัติเช่นนี้ให้เป็นประจําทุกวัน หรือบ่อยเท่าที่จะ เป็นไปได้ในระยะแรก การฝึกฟังในลักษณะนี้อาจจะดูขัดเขินและเป็นอุปสรรคต่อการสนทนาตามปกติอยู่บ้าง แต่เมื่อฝึกต่อไปสักระยะหนึ่ง จะพบว่าการฟังและการสนทนาของเราจะ เริ่มเป็นธรรมชาติมากขึ้น พร้อมกับเห็นว่าความเข้าใจต่อโลก. รอบตัวของเราจะเริ่มเปลี่ยนไป